Atropine

Wat is het?

Atropine is een stof die voorkomt in plantensoorten als alruin, bilzekruid, doornappel en wolfkers. Al deze planten bevatten belladona-alkaloïden (zijn plantaardige verbindingen) waaronder atropine. De Wolfkers is een plant die wel 1 meter hoog kan worden. Atropine wordt ook in de farmaceutische industrie geproduceerd. Het is een wit poeder.

Met name de bessen van de plant wolfkers (catropa belladonna) kunnen veel atropine bevatten maar ook de overige plantendelen bevatten atropine. Rijpe bessen kunnen wel tot 2 mg atropine bevatten (bron RIVM). De bessen zijn uiterst giftig. 3 tot 4 bessen zijn dodelijk voor kinderen maar er zijn kinderen die stierven na het eten van een halve bes. Volwassenen die gevoelig zijn voor atropine, sterven al na het eten van 10 bessen (bron: www.annetanne.be). In de naamgeving zijn er talloze verwijzingen naar de giftigheid van de stof. In de Griekse mythologie was Atropa de doodsgodin die de levensdraad doorknipte en in het Engels noemt men de plant wel "deadly nightshade".
Atropine vergroot de pupillen, wanneer het in de ogen wordt gedruppeld (maar ook soms bij orale inname), waardoor ogen mooier worden, maar waardoor je ook slechter gaat zien. Vroeger werd druppelden vrouwen wel het sap van de wolfkers in hun ogen. Vandaar de naam bella donna, wat mooie dame betekent. Cleopatra heeft er haar faam aan te danken.

Wat doet het?

Atropine wordt wel eens gebruikt om waarnemingsveranderingen of tripeffecten te krijgen. Vanwege de vele en onaangename bijwerkingen komt gebruik om die reden slechts zelden voor. Atropine blokkeert de werking van de stof acetylcholine (een neurotransmitter) in het hele lichaam.
Daardoor neemt de speeksel- en zweetproductie af en wordt de beweeglijkheid van maag-darmkanaal minder. De pupillen verwijden zich waardoor men geen diepte meer kan zien. Verder neemt bloeddruk en hartslag toe. Ook zie je onrust, agressief gedrag, paniek en verwardheid. Tenslotte kunnen afhankelijk van de dosis waarnemingsveranderingen en echte hallucinaties ontstaan. (Zie verder bij atropine overdosis.)

Atropine begint meestal na 15-30 minuten te werken. Het heeft een halfwaarde tijd van 2 tot 4 uur. Dat wil zeggen dat na die periodes de helft van de stof uit het bloed verdwenen is.

Medische toepassingen

Atropine heeft een aantal medische toepassingen.
Oogartsen gebruiken atropine om diagnostische redenen. Doordat atropine de pupillen verwijdt kan een oogarts het netvlies beter bekijken.
Men geeft het ook wel als medicatie vooraf, bij een narcose. Het doel is dan om de speekselproductie van de patiënt te verminderen. Ook kan het gebruikt worden bij een zeer lage hartslag in de acute fase van een hartinfarct. Tenslotte is er een toepassing als antigif bij bepaalde vergiftigingen bijvoorbeeld bij insecticiden en oorlogsgassen. (bron: farmacotherapeutisch kompas).

Symptomen van overdosis.

Atropine heeft bij zeer geringe dosissen al onaangename effecten.
Bij kinderen is 1.6 milligram fataal gebleken. Oraal ( via de mond ingenomen) kunnen bij 5 milligram al ernstige bijwerkingen optreden en bij 10 mg al coma (bron, mededeling apotheker Jellinek)

Bij het het eten van planten of bessen die belladonna-alkaloiden bevatten zie je de volgende effecten optreden:

Meer dan 0,5 milligram belladonna alkaloïde:
- droge mond
- verminderde zweetproductie
Meer dan 1 milligram:
- wijde pupillen,
- dorst
- versnelling van de hartslag.
Meer dan 5 milligram:
- onrust
- hoofdpijn.
- Droge/warme huid
- moeilijk kunnen plassen
- snelle/zwakke pols
- opwinding, hallucinaties, koorts
Meer dan 10 milligram:
- coma
- ernstige ademhalings- en hartritme stoornissen (bron: RIVM).

Het handboek van acute vergiftingen noemt de volgende symptomen: verwijding van pupil, droge slijmvliezen en huid, koorts, snelle hartwerking, hoofdpijn, verwardheid, opwinding en hallucinaties. Bij ernstige vergiftigingen kunnen coma, ademhalingsproblemen, toevallen, hoge bloeddruk en later ook lage bloeddruk optreden. Bron: Behandeling van acute vergiftigingen, praktische richtlijnen)

Combinatie met Cocaïne

Onlangs zijn in Nederland maar ook in de rest van europa cocaïne monsters gevonden die atropine bevatten. In Nederland zijn circa twintig mensen acuut met vergiftigingsverschijnselen opgenomen in Lelystad, Roosendaal, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Inmiddels zijn ook meldingen binnengekomen uit België, Frankrijk en Italië wat het totale aantal bekende slachtoffers binnen Europa op ruim vijftig brengt. Er zijn signalen dat de verontreinigde cocaïne zowel in het uitgaanscircuit als in de harddrugsscene voorkomt.

Met cocaïne wordt atropine nog gevaarlijker. Bloeddruk en hartslag wordt dan nog meer opgejaagd (bron: pharmacology volume 248, issue 1 pp 57-61).Ook kunnen beide stoffen de lichaamstemperatuur verhogen.

Cocaïne heeft gemiddeld een zuiverheid van 50%. Monsters die getest worden lopen echter uiteen van 10% tot 80% zuiverheid. In Amsterdam is onderzoek gedaan naar wat mensen gemiddeld op een avond aan cocaïne gebruiken (bron Antenne, 2003). Hierbij bleek:

25% minder dan een kwart gram te nemen
41% tussen een kwart en een halve gram te nemen
8.3% tussen een halve en ¾ gram te nemen
8.3% tussen ¾ en 1 gram te nemen
16.7 % meer dan 1 gram te nemen.

Onbekend is op dit moment met hoeveel milligram zuivere atropine de cocaïne versneden is. Gezien de giftigheid hoeft dit maar heel weinig te zijn. Immers bij 10 mg (1% van een gram cocaïne) is de kans dat het fataal afloopt al groot.

De motieven van de producent of dealer die de atropine toegevoegd heeft zijn onduidelijk. Atropine is ongeschikt als versnijdingsmiddel. Als versnijdingsmiddel zou je immers veel te veel moeten toevoegen. Mogelijk dat het gekozen versnijdingsmiddel behalve andere stoffen ook atropine bevatte. Mogelijk is atropine bewust toegevoegd om het product extra interessant te maken. Duidelijk is dat in dat geval de producent geen idee heeft over de risico's die je daarmee loopt. Hopelijk levert het politieonderzoek hierover meer duidelijkheid.

112

Wanneer iemand door cocaïne in de problemen komt, bel dan onmiddellijk de ambulance (112). Vertel dat het mogelijk om een atropine-vergiftiging gaat.

Verkeer:

Door de pupilverwijding zie je geen diepte meer, waardoor het gebruik van atropine gevaarlijk is in het verkeer.

De wet:

Sinds 9 juli 1997 staat Atropine op lijst 1 van de Opiumwet: "harddrug met een onaanvaardbaar risico voor de gezondheid. Produceren, verhandelen en bezitten van harddrugs is strafbaar. Het bezit van kleine hoeveelheden wordt in de praktijk niet met voorrang opgespoord en vervolgd."

Risico's:

Mensen met hart- en vaatziekten en/of maagdarmziekten wordt afgeraden Atropine (en andere producten van Datura en andere atropinehoudende planten) gebruiken. In zeldzame gevallen is sprake van een dodelijke afloop als gevolg van ademhalingsstoornissen of hartritmestoornissen.

Verslaving:

Niet bekend.

Consumptie:

Alle tripmiddelen zijn riskant vanwege de kans op het versterken van psychische problemen. Als je toch wilt gebruiken kun je de risico's beperken door:

met mate te gebruiken
eerst een kleine dosis te nemen. Je hebt maar weinig meer nodig om met atropine een langdurige trip tegemoet te gaan, die bij voldoende inname een klein aantal dagen kan duren.
je goed voor te bereiden; gebruik in een vertrouwde omgeving bij vertrouwde mensen
ervoor te zorgen dat er iemand in de buurt is die niet onder invloed verkeerd
goed te letten op de effecten; zijn deze te sterk of onaangenaam, neem dan vitamine C, dextrose of zoete drankjes
tripmiddelen niet te combineren met andere drugs, medicijnen of alcohol
niet deel te nemen aan het verkeer als je tript of nog loom en ongeconcentreerd bent.
je drugs te laten testen (voor adressen zie testen).
alleen te gebruiken wanneer je een goede lichamelijke en geestelijke conditie hebt.

Weetfeitje:

In vroegere tijden werden atropine bevattende planten (zoals Atropa belladonna) al gebruikt vanwege hun geneeskrachtige uitwerking, later ook als vergif en zelfs als sacrament bij bepaalde occulte rituelen. Atropine wordt binnen de geneeskunde nog toegepast als tegengif bij sommige vergiftigingen (zenuwgas) en als premedicatie bij operaties. Sommige oogartsen gebruiken atropinedruppels als middel om de pupillen te verwijden zodat het netvlies beter te bekijken is.

Voor vragen bel de Advieslijn: tel. 020-4087774 (maandag tot donderdag tussen 1500 en 1700 uur)